Burrunbazale Txaranga

Burrunbazale talde hiperaktiboa da eta bere kideak ere bai. Denerako beta hartu ohi dute eta, banaka edo koadrilan, data seinalatuak ez dituzte ahazten. Egutegiak markatu ohi du Xexili eta, aurten arte, beste konpromiso batzuk medio, txaranga ez da atera Ordiziako kaleetara. Aurten izan da lehena eta poz ederra hartu dute plazan ze suma zebiltzan haurrek! Gure animoa zuentzat, burrunba hotsak alaitzen gaitu-eta!

Kondairak dioenez, V. mende inguruan, Santa Zeziliaren aktak agertu omen ziren latineraz eta mezaren hasieratan erabili ziren. Akta haien arabera, Zezilia Metelo senatore familiako birjina izan zen eta haurtzaroan bihurtu zen kristautasunera.

Gurasoek Valerius edo Valeriano gazte paganoarekin ezkondu zuten eta, ezkontza burutu ondoren, bikotea bakarrik geratu zenean, Zeziliak birjintasuna Jaungoikoari eman ziola esan zion senarrari eta aingeru batek gordetzen zuela bere gorpua; Valerianok birjintasuna gordetzen saiatu behar zuen eta Zeziliak Via Apiara bidali zuen, hirugarren harria zegoen tokira, han Urbano I.a aita santuarekin elkartuko baitzen.

Kondairak dioenez, horrela joan zen elkarrizketa:

• Zezilia: Sekretu bat azaldu behar dizut. Jaungoikoaren aingeru batek zaintzen nau. Zure emaztea banintz bezala ukituko baninduzu, aingerua haserretuko da erabat eta ondorio larriak izango dituzu; aldiz, errespetatzen banauzu, aingeruak asko maiteko zaitu, ni maite naun bezala.
• Valeriano: Ikusi nahi dut. Jaungoikoaren aingerua bada, eskatzen didazuna beteko dut.
• Zezilia: Jaungoikoa bizi dela eta egiazkoa dela sinetsi behar duzu; bataiatzen bazara, aingerua ikusiko duzu.

Esandakoa bete zuen Valerianok eta Urbanoren bila joan zen; aita santuak bataiatu zuen eta Valeriano kristau eginda itzuli zen Zeziliarengana. Orduan, aingerua agertu zitzaien eta biak koroatu zituen.

Tiburtzio, Valerianoren anaia, inguratu zitzaien eta bera ere kristautasunera bihurtu zen; elkarrekin bizi ziren denak, garbitasun osoan.

Turcio Almaquio prefektuak heriotza-zigorra eman zien bi anaiei eta Maximo funtzionarioa izendatu zuen sententzia betetzeko, baina bera ere kristautasunera bihurtu zen eta bi anaiekin batera martirizatu zuten.

Zeziliak hilobi kristau batera eraman zituen gorpuak, baina berari ere jazartzen ari zitzaizkion. Bere etxeko bainugelan itota hiltzera kondenatu zuten, baina ez zen hil. Orduan hura irakiten jarri zuten, baina honek ere ez zion minik eragin eta kantatzen hasi zen, lasai-lasai.

Prefektuak, dekapitatzeko agindu zuen eta 3 alditan astindu zuten ezpata, baina ezin izan zuten burua enborretik aldendu. Funtzionarioak, hura ikustean, alde egin zuen beldurtuta eta birjina odoletan geratu zen.

Zeziliak beste 3 egun iraun zuen bizirik. Limosna partitu zien behartsuei eta, bera hil eta gero, bere etxea tenplo bihurtzeko agindu zuen. Urbanok Kalistoren katakunban eman zion lur, apezpiku eta kristau elizako goi mailakoen hilobian.Kondaira honek, V. eta V. mendeetan bildu ziren beste hainbat kondairak bezala, ez du inongo balio historikorik.

Historialariek Valeriano eta Tiburtzio benetako martire kristauak izan zitezkeela uste dute, baina Zezilia mitoa izan zelakoan daude. Santa Zeziliaren Akta hauek agertu ziren arte ez dira inon agertzen.

Gaur egun basilika dagoen tokia, Santa Zezilia in Trastévere, lehen etxe partikularra zen tokian dago. Agian donazioa izango zen. Inguruan, Bona Dea Restituta tenploa dago eta itsuak sendatzen zituen jainkosari dedikatuta dago. Latineraz, itsua cæcitas esaten da Cæciliaren oso antzeko hitza…

Horrela izan ote zen?

Erdi Aroan hasi zen musikarien patroi izendapen hori. Egia esan, ez dago inongo testigantza historikorik Zezilia instrumentu musikal batekin erlazionatzen duenik. Inork ez zuen pianoa jotzen ikusiko, edo organoa, irudikapen askotan horrela agertzen bada ere, organoa ez baitzen Erromara iritsi VII. mendea baino lehen eta pianoa, berriz,1700ean asmatu zuten.

Eguna ere Zeziliaren jaiotza edo heriotzaren data dela sinetsi izan da, baina hori oso ilun dago oraindik. Zenbaiten ustez martirioa 177an izan zen eta, beste batzuen ustez, berriz, IV. mendearen erdialdean.

• Hemen dago Zezilia birjina, hilobian usteldu gabe ikusteko aukera izan nuena. Zuentzako egin dut, ikusi nuena ikus dezazuen.

Eta ondoren hasi zen Zeziliari sekula joko ez zuen intrumenturen bat eransteko ohitura.

Eta nori inporta zaio? Guk Burrunbazale entzuteko aukera izan dugu! Gaur, Indarkeria Sexistaren Aurkako Nazioarteko Egunean, burrunba ugari izan dugu Ordizian; indarkeria sinboliko, leun, maltzur eta ia ikusezin horretan jarra nahi izan dugu arreta…- esanez hasi da goizean Kimetzek antolatutako enparantzako ekitaldia; …Esan diezaiogun EZ emakumeen aurkako indarkeriari!- esanez amaitu da.

Xexiliren istorioak badu batere leuna ez den indarkeria. ¿La música amansa las fieras? Fiera asko zebilen garai hartan… Edo garai guztiek dituzte bere fierak? Burrunbazalek ixiltasuna hautsi du eta musikak bihotz makurrak alaitu ditu. Ea fierak ere baretu dituen! Hamelingo xirulariak bezalaxe, lehenengo solfamiredon, umeak atzetik hasi zaizkio saltoka, gurasoek ere erritmoan sartu dira eta gizartetxoa osatzen joan da txarangaren inguruan. Gaurko egunak burura dakarkigun esanahi ezberdinen mingotsa uxatu eta bide zuzena markatu nahiko balu bezala… Zure atzetik goaz denok! Segi horrela, Burrunbazale!

OHARRA: Artikulu honetako informazioa Beti Argiren 2009ko emanaldian idatzitakoa da eta gune hartatik kopiatuta dago. Familian gaude, ez?